Bankacılık ve Finans Mevzuat ve Uyum Haberleri

Bankacılık ve Finans Mevzuat ve Uyum Haberleri

BANKACILIKBDDKGENEL

Sürdürülebilir Bankacılık Odağında Dijital Slipe Geçiş

Vahdet Deniz

Ülkemizin 2019-2023 dönemini kapsayan 11.Kalkınma Planı’nda finansal kuruluşların müşterileriyle yaptıkları işlemlerde “fiziki belge” ve “ıslak imza” kullanımının azaltılması hedeflenmiştir. COVID-19 salgınıyla ortaya çıkan “sosyal mesafeli” yeni hayat tarzımızsa finans başta olmak üzere hizmet sektörlerinde dijitalleşmenin artık bir seçim değil, zaruret olduğunu göstermiştir. Salgının gözler önüne serdiği küresel ekonomideki yapısal dönüşüm ihtiyacı ve pekiştirdiği sürdürülebilirlik algısı ile beraber, AB’nin 2050 yılında karbon-nötr ilk kıta olma yönünde kapsamlı ve iddialı yeşil dönüşüm hedeflerini açıklamasının ardından, iklim değişikliği ile mücadele alanında ilgili ülkelerdeki politikalar da ivme kazanmıştır. Günümüzde dijitalleşme gibi hayat tarzından iş modellerine, üretimden tüketime çok yönlü bir yeşil dönüşüm yaşanması da artık tercihten ziyade bir zorunluluk halini almıştır.

İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında “sürdürülebilirlik” konusunda fark yaratacak uygulamaların hayata geçirilmesi ve tüm ekosistemi bunun bir parçası haline getirecek adımların atılması kritiktir. Bu doğrultuda ülkemiz Yeşil Mutabakat Eylem Planı ışığında Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) yol haritası niteliğini taşıyan Beşinci Stratejik Planı (2022-2024) ve Sürdürülebilir Bankacılık Strateji Planı’nda (2022-2025) sürdürülebilir bankacılık ve yeşil finansmanın geliştirilmesine yönelik çalışmalar öncelikler listesinin en başında yerini almıştır. Yeni konjonktüründe etkisiyle karar alıcılar bu doğrultuda sektör düzenlemelerini de şekillendirmektedir. Malumunuz 31 Ekim 2022 tarihli 2. Finansın Geleceği Zirvesi’nde BDDK Başkanı tarafından POS cihazlarında kullanılan kâğıt miktarının azaltılması hedefiyle slip gibi harcama belgelerini fiziki olarak almak istemeyen vatandaşların bu belgeleri dijital olarak alabilmesine yönelik çalışmaların devam ettiği açıklanmıştı. Böylelikle 2021 verilerine göre ülkemizde 1 yılda yaklaşık 5,3 milyar fiziki slipin basılmasının ve 86 bin ağacın kesilmesinin önüne geçilmiş olunacağı ve bu yöndeki çalışmaların 2023’te tamamlanmasının hedeflendiği belirtilmişti. Zira ülkemizde kartlı ödemelerin kayıt alınmasına dair harcama, nakit ödeme ve alacak belgeleri kağıt ortamında düzenlenmekle birlikte;

  • Alışverişlerde kart hamili ve üye işyeri nüshaları için kullanılan slip olarak da adlandırılan ısıya duyarlı (termal) kağıdın içeriği sebebiyle geri dönüştürülebilir olmaması,
  • Geri dönüştürülebilir kağıtla karıştırılması durumunda da geri dönüşüm kalitesinin düşmesine sebep olması,
  • Kullanılan kağıt miktarı dikkate alındığında çevre sorununa yol açması,
  • Bu belgelerin üretiminde kullanılan ham maddenin POS cihazlarının ve yedek parçalarının yurtdışından temin edilmesinin ülkemizden döviz çıkışına sebep olması,
  • Son dönemde artan temassız ödemeler sonucu harcama belgelerinin kart hamilleri tarafından saklanmaması

gibi nedenler kağıt slip uygulamasının gözden geçirilmesini zaruri kılmıştı. Söz konusu belgelerin hali hazırda mevzuat açısından elektronik ortamda düzenlenmesinde ve muhafazasında bir kısıt da yoktu.  Hatta sektörde bazı bankalar dijital slip uygulamasına geçmişti. Bu açıdan BDDK tarafından bankalara kartlı işlemlerde sliplerin dijital olarak sunulabilmesine yönelik altyapıyı tesis zorunluluğu getirilmesi Mayıs 2023’te basında çıkan haberlerde yankı uyandırdı. Bankalarca kartlı ödemelerde harcama, nakit ödeme ve alacak belgelerinin elektronik ortamda düzenlenmesine yönelik geçilmesi planlanan uygulamanın detaylarına baktığımızda;

  • Belgelerini kağıt ortamında almak istemeyen kart hamili ve üye işyerlerinin bu yöndeki tercihlerinin banka şubeleri veya elektronik bankacılık hizmetleri dağıtım kanalları aracılığıyla alınması ve yine aynı yolla iptal taleplerinin de iletilebilmesi,
  • “Temassız işlem limitinin altındaki işlemlerde slip alınmaması”, “Tüm işlemlerde slip alınmaması” ve “Tüm işlemlerde slip alınması”nı içeren üç farklı seçeneğin sunulması ve bu tercihlerin banka şubeleri veya elektronik bankacılık hizmetleri dağıtım kanalları ya da kalıcı veri saklayıcısı üzerinden değiştirilebilir olması,
  • Son 6 ay içinde gerçekleşen işlemlere ait belgelerin elektronik bankacılık hizmetleri dağıtım kanalları üzerinden sorgulanabilmesi, görüntülenebilmesi ve paylaşılabilmesine imkan tanınması ile söz konusu belgelerin 10 yıl boyunca banka nezdinde saklanması,
  • Konuya ilişkin kart hamili ve üye işyerlerinin farkındalık düzeyinin artırılması,
  • Kartı çıkaran banka ile kartı işleme alan bankanın aynı olduğu durumlarda yapılan işlemler (on-us) için uygulamanın en geç 01.09.2023 tarihinde, kartı çıkaran banka ile kartı işleme alan bankanın farklı olduğu durumlarda yapılan işlemler (not-on-us) için uygulamanın en geç 01.12.2023 tarihinde başlaması öngörülmektedir.

Dijital bankacılık sahasında yürütülen bu çalışmalar çevreyi bozmadan sürdürülebilir kalkınmayı hedefleyen yeşil ekonomi açısından büyük önem taşımaktadır. İklim değişiminin etkileri günden güne daha çok hissedilir hale gelirken, iklim değişikliği ile mücadele ve yeşil teknolojik dönüşüme yönelik atılan adımların hız kesmeden devam etmesi kritiktir.

BDDK gibi güzide kurumlarımızın sahip olduğu “düzenlemelerin dönüştürücü gücünü” kullanarak yerli elektrikli taşıtların finansmanında kolaylık sağlanması, dijital slip uygulaması gibi teşvik edici mekanizmaların yaygınlaştırılması giderek daha önemli hale gelmektedir. Değinmeden geçmemiz gereken bu kapsamda atılan önemli adımlardan biri de BDDK tarafından “Türk Bankacılık Sektörü – Sürdürülebilir Bankacılık” çalışmasının ikincisine başlanılmasıdır. İlki 2018 yılında gerçekleştirilen bu çalışma kapsamında 12 başlık altında 167 sorudan oluşan soru seti bankalara gönderilmiş olup, toplulaştırılmış sonuçlarının Eylül 2023 itibari ile kamuoyu ile paylaşılması planlanmaktadır. Sürdürülebilir bankacılığa yönelik değerlendirme, politika tasarımı ve düzenleme süreçleri için sektörel düzeyde ihtiyaç duyulan, uygun kapsam ve detayda, güncel, güvenilir bilgi ve verilerin oluşturulması amacıyla başlatılan bu çalışma;  yalnızca finans sektörü için değil ilgili kamu otoriteleri ve reel sektör kuruluşları açısından da faydalı olabilecek niteliktedir. BDDK internet sitesinde yayımlanan söz konusu soru setine buradan ulaşabilirsiniz.

Saygılarımızla,

Vahdet Deniz AKÇAOĞLU

“UYARI: Bu çalışmada yer alan görüşler, yazarın kendi görüşleri olup, çalıştığı kurumun görüşlerini yansıtmamaktadır. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amacıyla yayımlanmış olup, herhangi bir hukuki görüş, yönlendirme ve tavsiye içermemektedir. Ayrıca, bilgiler yazının hazırlandığı tarihteki mevzuat göz önünde bulundurularak verilmiş olup, yazı içeriği aradan geçen zaman içerisinde mevzuat değişiklikleri ve ilgili kurumların konu hakkındaki görüşleri çerçevesinde güncelliğini yitirmiş olabilir.”

Vahdet Deniz AKÇAOĞLU

Makalenin yazarı Vahdet Deniz AKÇAOĞLU, 2007 – 2009 yılları arasında özel bir bankanın İç Kontrol Merkezi Başkanlığı’nda Denetçi olarak, 2009 yılından 2018 yılına kadar aynı bankanın Uyum Başkanlığı’nda Ürün ve Hizmetler Uyum Kontrol Yöneticisi olarak görev yaptı. 2019 yılından itibaren de İç Kontrol ve Uyum Başkanlığı’nda Etik ve Mevzuat Takip Yöneticisi olarak görev yapmaktadır. Bankacılık ve sermaye piyasası mevzuatı ile kurumsal yönetim, etik, iç sistemler konuları başta olmak üzere banka ve finans kurumlarını ilgilendiren her türlü mevzuat üzerinde çalışmaktadır.

LinkedIn 

99 thoughts on “Sürdürülebilir Bankacılık Odağında Dijital Slipe Geçiş”

Yorumlar kapatıldı.