REKLAM MEVZUATI

Reklam Yönetmeliği’nde Yapay Zekâ, Çevresel Beyan, Influencer Şeffaflığı ve İndirimli Satış Düzenlemeleri

Ticaret Bakanlığı, 1 Temmuz 2026 tarihinde yayımladığı Değişiklik Yönetmeliği* ile Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’ndeki (“Yönetmelik”) ticari reklamlar ve haksız ticari uygulamalara ilişkin düzenlemeleri güncelledi.

Yapılan değişiklikler; (i) sosyal medya üzerinden yapılan pazarlama iletişiminin şeffaflaştırılması, (ii) reklamcılıkta yapay zekâ kullanımının denetim altına alınması ve (iii) tüketici odaklı uygulamaların (hedefli reklamcılık, tüketici değerlendirmeleri, indirimli satışlar) daha sıkı bir çerçeveye kavuşturulmasını amaçlamaktadır.

1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek olan bu değişiklikler göz önüne alındığında; reklam verenlerin, reklam ajanslarının, sosyal medya etkileyicileriyle çalışan markaların ve e-ticaret platformlarının mevcut uygulamalarını yeni hükümlere uyumlu hale getirmeleri önem arz etmektedir.

İlgili değişiklikleri aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür.

Takviye Edici Gıdalar Karşılaştırmalı Reklama Konu Olabilecektir

Değişiklik öncesinde Yönetmelik’te, takviye edici gıdaların karşılaştırmalı reklamının yapılmasının yasak olduğu belirtilmekteydi. Yapılan değişiklik ile ilgili yasak kaldırılmıştır.

Takviye edici gıdalar artık gıdalarla birlikte genel karşılaştırmalı reklam rejimine tabi olacaktır.

İndirimli Satışta Referans Alınan Fiyat Tarihi Değiştirilmiştir

Değişiklikten önce, mal satışına ilişkin reklamlarda, indirimden önceki satış fiyatı tespit edilirken, indirimin uygulandığı tarihten önceki 30 gün içindeki en düşük fiyat esas alınarak belirleniyordu. Yapılan değişiklik ile mal satışına ilişkin reklamlarda, indirimden önceki fiyat tespit edilirken indirimin başlangıç tarihinden önceki 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınacaktır.

Ek olarak bu hükümlerin belirli koşullarda sadakat programları için de uygulanacağı açıkça belirtilmektedir.

Sadakat programları özelinde, her ne kadar “Fiyat Bilgisi İçeren Reklamlar ile İndirimli Satış Reklamları ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz’da sadakat programlarına ilişkin bazı açıklamalara yer verilmiş olsa da söz konusu kavramın Değişiklik Yönetmeliği’nde tanımlanmadığı görülmektedir. “Sadakat programı” kavramının kapsamının Yönetmelik’te açıkça belirlenmesi, hangi uygulama ve avantajların sadakat programı kapsamında değerlendirileceğinin ortaya konulması açısından uygulamaya da önemli ölçüde açıklık sağlayacağı değerlendirilmektedir.

Çevresel Beyan İçeren Reklamlara İspat Şartı Getirilmiştir

Değişiklik öncesinde, çevresel beyan içeren reklamlarda belirtilen sertifika ve onayların belgelendirilmesine dair açık bir ispat şartı yoktu.

Değişiklik Yönetmeliği ile birlikte bahse konu sertifika ve onayların yetkili kurum, üniversite veya akredite/bağımsız kuruluşlardan alınan belgelerle ispatlanması zorunlu hale getirilmiştir.

Ayrıca, çevresel beyan içeren reklamlarda “çevre dostu” gibi genel ve belirsiz ifadelerin açıklama yapılmaksızın kullanılması yasaklanmıştır; bu tür beyanlarda çevresel iddianın mal veya hizmetin hangi bölümüne, parçasına veya yaşam döngüsü aşamasına ilişkin olduğunun açıkça belirtilmesi zorunlu kılınmıştır.

Sertifika ve onaylara ilişkin mevcut düzenleme, çevresel beyanların doğruluğunun belgeye dayalı olarak kanıtlanmasını öngörmekle birlikte, bu belgelerin reklamın yayına girdiği tarihte geçerli olup olmadığına veya reklam süresince güncelliğini koruyup korumadığına ilişkin açık bir hüküm içermemektedir.

Bu durum, uygulamada süresi dolmuş, geçerliliğini yitirmiş ya da güncel bilimsel verilerle uyumsuz belge ve sertifikalara dayanılarak çevresel beyanlarda bulunulması riskini ortaya çıkarmaktadır. Bu kapsamda Değişiklik Yönetmeliği’nde yer alan ifade tüketiciler nezdinde gerçeğe aykırı veya yanıltıcı bir çevresel üstünlük izlenimi oluşmasına sebebiyet verebilecektir.

Reklamlarda “Yapay Zekâ” Kullanımına İlişkin Sınırlar Belirlendi

Reklamlarda yapay zekâ veya insandan ayırt edilemeyen dijital karakter kullanılması halinde, tüketiciye şeffaf olunmasına ilişkin yükümlülükler önceki düzenlemede yok iken ekonomik davranışı önemli ölçüde etkileyecek yapay zekâ ve yazılım kullanımının açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu hale getirilmiştir.

Ayrıca, gerçek bir kişinin yapay zekâ teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı şekilde bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği veya tavsiye ettiği izlenimini veren reklamlar tamamen yasaklanmıştır.

Değişiklik Yönetmeliği’nde “Tüketicilerin bir mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek” unsurların neler olduğunun açıkça belirtilmediği görülmektedir.

Ticaret Bakanlığı tarafından daha önce yayımlanan taslak düzenlemede ise, bir mal veya hizmeti daha etkileyici veya dikkat çekici göstermek amacıyla filtre, yapay zekâ veya benzeri yazılımların kullanılması halinde bu durumun açıkça belirtilmesi öngörülmekteydi. Bu çerçevede, söz konusu ifadenin yapay zekâ veya benzeri teknolojilerle tüketicinin satın alma kararını etkileyebilecek uygulamaları kapsayabileceği değerlendirilebilirse de hükmün kapsamı yargı kararları ve uygulama ile netleşecektir.

Sosyal Medya Etkileyicileri (Influencerler) Özelinde Yeni Hükümler Eklenmiştir

Bilindiği üzere, sosyal medya etkileyicileri tarafından yapılan reklamlara ilişkin esaslar 2021 yılında Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan “Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz” ile düzenlenmişti. Ancak bu hususta kanun veya yönetmelik düzeyinde bir düzenleme bulunmamaktaydı.

Yeni düzenleme ile birlikte sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklamlar ilk kez yönetmelik düzeyinde düzenlenmiştir.

Sosyal medya etkileyicileri özelinde eklenen yeni hükümler çerçevesinde aşağıdaki durumlardan birinin varlığı halinde ilgili taraflarca yapılan paylaşımlarda “Reklam” veya “Tanıtım” ibaresi ile reklam veren bilgisine yer verilmesi zorunlu hale getirilmiş ve etiket ve açıklamaların görünürlüğüne ilişkin esaslar da düzenlenmiştir.

  1. Reklam verene ait mal veya hizmete ya da reklam verene yönlendirme yapılması,
  2. Reklam verenden maddi kazanç veya ücretsiz ya da indirimli mal ya da hizmet gibi faydalar sağlanması,

iii. Reklam verene ait mal veya hizmetin tanıtımı amacıyla düzenlenen çekiliş, yarışma veya kampanyalara ilişkin içeriklerin paylaşılması,

  1. Reklam verenin düzenlediği bir etkinliğe katılım karşılığında menfaat elde edilerek paylaşımda bulunulması

Ayrıca, kullanılacak etiket ve açıklamaların paylaşımdaki renk ve fondan ayırt edilebilir olması, tüketicinin ekranı kaydırmasına gerek kalmadan ilk bakışta görünmesi, diğer etiketlerden önce ve açıkça ayrı konumlandırılması ve içeriğin birden fazla paylaşıma yayılması halinde her paylaşımda yer alması gerektiği hükme bağlanmıştır. Sesli paylaşımlarda ise yayının başında ve reklam öncesinde reklam/tanıtım ibaresi ile reklam veren bilgisinin belirtilmesi zorunlu tutulmuştur.

Hedefli Reklamcılığın Sınırları Çizilmiştir

Değişiklik öncesinde hedefli reklamcılığın ne olduğu ve sınırları belirlenmemişti. Değişiklik Yönetmeliği ile birlikte hedefli reklamcılık kavramı tanımlandı; hedefli reklamcılık yapılabilmesi için reklamın hangi kriterlere göre tüketiciye gösterildiği ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceği konusunda tüketiciye açık ve kolay bilgi verilmesi zorunlu hale getirildi.

Bununla birlikte çocuklara yönelik kişisel verilere dayalı profilleme yoluyla hedefli reklam yapılması da yasaklandı.

Bu değişiklikle ile birlikte AB Dijital Hizmetler Yasası’ndaki düzenlemelere paralel hükümler getirilmenin amaçlandığı görülmektedir. Fakat özellikle, -çocuk yetişkin ayrımı yapılmadan- profillemeye dayalı reklamcılıkta özel nitelikli kişisel verilerin kullanılmasının yasaklanmasına ilişkin düzenlemeye Değişiklik Yönetmeliği’nde yer verilmemiş olması, profillemeye dayalı reklamlarda hala serbestlik olduğunu göstermektedir.

Yasaklı Reklamların Kapsamı Genişletilmiştir

Bilindiği üzere, “Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” uyarınca tütün mamulleri ve alkollü içkilerin reklamı yapılamamaktadır. Değişiklik Yönetmeliği ile reklamı yasak olan hususlar bu mevzuatta da açıkça belirlenmiş olup elektronik sigaraya ilişkin reklamların da yapılamayacağı düzenlenmiştir.

Buna ek olarak, Reklam Kurulu’nun daha önceden vermiş olduğu kararlar ile paralel olarak takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimini veren reklamlarının yapılamayacağı ve objektif kriterlere dayanmayan, bir menfaat karşılığında verilen ödüllere ilişkin bilgilere reklamlarda yer verilemeyeceği düzenlenmiştir

Bu değişiklik kapsamında, ilaç, gıda, kozmetik ve benzeri ürünlerin reklamlarının ilgili özel mevzuata da uygun olması gerektiğini düzenleyen 26. madde ise yürürlükten kaldırılmıştır.

Tüketici Değerlendirmelerinde Doğrulama Mekanizması Getirilmiştir

Değişiklik öncesinde mal veya hizmet satın alan tüketicilerin değerlendirmelerinin yapılmasına ilişkin kriterler bulunmaktaydı.

Ancak, Değişiklik Yönetmeliği ile birlikte;

  • Tüketici değerlendirmeleri yalnızca ilgili mal veya hizmeti gerçekten satın alan kişiler tarafından yapılabilecek olup satın alım sürecinin doğrulanamadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayımlanamayacaktır.
  • Tüketici değerlendirmelerinin farklı başlıklar altında yayımlanması halinde tüm değerlendirmelerin aynı alanda açık, anlaşılır ve kolay erişilebilir şekilde sunulması zorunlu hale getirilmiştir.

Değişiklik Yönetmeliği’nde, doğrulamanın nasıl yapılacağına dair herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir. Bu durum, tüketici değerlendirmelerini dijital ortamda yayımlayan platformların doğrulama süreçlerinde farklı uygulama ve metotlar kullanmasına sebebiyet verebilecektir. Bu çerçevede, doğrulama yöntemlerine ilişkin örneklerin veya uygulamaya yön verecek kılavuzların yayımlanması, uygulamada yeknesaklığın sağlanması ve tereddütlerin giderilmesi bakımından önem arz edecektir.

Tüketici Şikayetlerine Cevap Verme Süresi Kısaltılmıştır

Değişiklik öncesinde, satıcı veya sağlayıcılara tüketici şikayetlerine cevap için en az 72 saat süre tanınıyordu. Ancak Değişiklik Yönetmeliği ile birlikte ilgili süre 48 saate indirilmiştir ve 48 saat içerisinde tüketici şikayetine cevap verilmediği takdirde değerlendirmenin doğrudan yayımlanacağı belirtilmiştir.

Saygılarımızla,

Av. Nimet Sezin Çil — Av. Yaşar K. Canpolat

Canpolat Legal, Chambers&Partners tarafından Türkiye’de önerilen hukuk büroları arasında yer alan; FinTek, Bilgi Teknoloji ve Fikri Mülkiyet odaklı bir hukuk bürosudur.

Sorunuz olması halinde bize info@canpolatlegal.com adresi üzerinden ulaşabilirsiniz.