Katılım Finansında Yeni Dönem: “Katılım Esaslarına Uyum Tebliği” Neleri Değiştiriyor?

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından 19.12.2025 tarihli ve 33112 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Katılım Esaslarına Uyum Tebliği” (Yeni Tebliğ) yürürlüğe girmiştir. Bu gelişmeyle birlikte, 2019 yılından bu yana uygulanan “Faizsiz Bankacılık İlke ve Standartlarına Uyuma İlişkin Tebliğ” (Mevcut Tebliğ) yürürlükten kaldırılmıştır. Katılım finans mevzuatına yönelik gelişmelerin tarihsel perspektifte ele alınmasına imkan vermesi açısından 17.09.2019 tarihli yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Yeni Tebliğ ile katılım finans ekosistemini daha kapsayıcı ve modern bir yapıya kavuşturmak hedeflenmekte olup, getirilen temel değişiklikler şunlardır:

• Katılım finans ekosistemini tek çatı altında oluşturmaya yönelik olarak yükümlü kuruluşların kapsamı genişletilmiştir.

Mevcut Tebliğ yalnızca katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankaları (faizsiz bankacılık esaslarına göre kullandırdığı kredilerle sınırlı olarak) açısından uygulanırken; Yeni Tebliğ, katılım bankaları yanında, tasarruf finansman şirketleri ile münhasıran katılım esaslarına göre faaliyet gösteren finansal kiralama, faktoring, finansman ve varlık yönetim şirketlerini de kapsamaktadır. Ayrıca münhasıran olmamakla birlikte, katılım esaslarına göre finansman sağlayan kalkınma ve yatırım bankaları ile katılım esaslarına göre faaliyet gösteren finansal kiralama, faktoring, finansman ve varlık yönetim şirketleri, söz konusu faaliyetleri ile sınırlı olmak üzere Yeni Tebliğ hükümlerine tabidir.

• Yeni Tanımlar: Katılım Finans Kuruluşları ve Şirketleri

Yeni Tebliğ’in getirdiği önemli yeniliklerden biri, sektörde faaliyet gösteren aktörlerin ilk kez iki ana kategoride açıkça tanımlanmış olmasıdır. Bu tanımlar, düzenlemenin kapsamını netleştirmek ve uygulamada terminoloji birliğini sağlamak açısından önem arz etmektedir:

– Katılım Finans Kuruluşları: Katılım bankaları ile münhasıran katılım esaslarına göre faaliyet gösteren kalkınma ve yatırım bankaları.

– Katılım Finans Şirketleri: Tasarruf finansman şirketleri ile münhasıran katılım esaslarına göre faaliyet gösteren finansal kiralama, faktoring, finansman ve varlık yönetim şirketleri.

• Terminolojide Birlik: “Katılım Esasları”

Sektörde terminoloji birliğini sağlamak amacıyla “faizsiz bankacılık ilke ve standartları” ibaresi yerine artık “katılım esasları” ifadesi kullanılacaktır. Bu değişiklik; sigortacılık ve bireysel emeklilik gibi alanlarda halihazırda kullanılan dil ile uyum sağlanmasını ve ekosistemde ortak bir iletişim dili oluşturulmasını amaçlamaktadır. Tüm yükümlü kuruluşların iç düzenlemelerinde ve kamuya yönelik açıklamalarında bu yeni terminolojiye uyması önem arz etmektedir.

• Danışma Kurulu’ndan Merkezi Danışma Komitesi’ne Geçiş

Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) bünyesinde faaliyet gösteren Danışma Kurulu’nun ismi “Merkezi Danışma Komitesi” olarak güncellenmiş; üyelik ve işleyiş yapısında önemli değişikliklere gidilmiştir. TKBB, Türkiye Bankalar Birliği (TBB) ve Finansal Kurumlar Birliği (FKB) tarafından ortaklaşa ihdas edilecek bu komitenin sekretarya süreçleri TKBB tarafından yürütülecektir.

• Danışma Komitesi Üyeliği Şartları Sıkılaştırıldı.

Danışma Komitesi üyelerinin niteliklerini artırmaya yönelik şu düzenlemeler yapılmıştır:

Deneyim Süresi: Üyelerin sahip olması gereken asgari mesleki deneyim süresi 3 yıldan 10 yıla çıkarılmıştır.

Eğitim Kriteri: İlahiyat mezunu olmayan üyeler için aranan “yüksek lisans veya doktora” şartı esnetilerek, katılım finans alanında lisans veya lisansüstü düzeyde eğitim görmüş olmak yeterli kabul edilmiştir.

Görev Sınırı: Üyelerin aynı anda görev yapabileceği Danışma Komitesi sayısı bir katılım finans kuruluşu / şirketi ile sınırlandırılmıştır. Mevcut görevlerin bu düzenlemeye uygun hale getirilmesi için 19.12.2025 tarihinden itibaren 6 aylık bir geçiş süresi tanınmıştır.

• Raporlama Sıklığı Artırıldı.

Yeni Tebliğ, raporlama periyotlarını sıkılaştırmıştır. Daha önce yıllık olarak yapılan Danışma Komitesi kararlarının Merkezi Danışma Komitesi’ne raporlanma süresi 3 aylık periyotlara indirilmiştir.

• Katılım Finans Uyum ve Denetim Personelinde Öğrenim Şartı Hafifletildi.

Mevcut Tebliğ’de sertifikası olmayan katılım finans uyum ve denetim personeli için, katılım finans alanında yüksek lisans ya da doktora düzeyinde eğitim almış olmak aranırken; Yeni Tebliğ’de artık bu alanda lisans/lisansüstü düzeyde öğrenim görmüş olmak yeterli kabul edilmektedir.

• Satış / Pazarlama Personeline Sertifika Zorunluluğu Getirildi.

Yeni Tebliğ ile birlikte ilk kez; katılım esaslı ürünlerin tanıtımını ve satışını yapan satış personeli ile bu ürünlerin müşteri kitlesine ulaşmasını sağlayan pazarlama personeli için BDDK tarafından uygun görülen bir sertifika ya da katılım finans alanında lisans/lisansüstü eğitim şartı getirilmiştir.

• TBB ve FKB Bünyesinde Yeni Danışma Komiteleri

Katılım Bankaları dışındaki Yeni Tebliğe tabi olan ve kendi bünyesinde danışma komitesi tesis etmeyen katılım finans kuruluşları/katılım finans şirketlerin faaliyetlerinin katılım esaslarına uygunluğunu sağlamak amacıyla, TBB ve FKB bünyesinde ayrı Danışma Komiteleri kurulması öngörülmektedir.

Sonuç

Yeni Tebliğ, katılım finans sektörünü daha bütüncül, sistematik ve ortak terminolojiye dayalı bir yapıya kavuşturmayı amaçlamaktadır. Kapsamın genişletilmesi, danışma yapılarının merkezi hâle getirilmesi ve personel yeterlilik şartlarının yeniden düzenlenmesi, sektörün geleceği açısından önemli yapısal değişiklikler sunmaktadır.

Yükümlü kuruluşların, tanınan geçiş süresi içinde bu düzenlemelere uyum sağlaması gerekmektedir.

Saygılarımızla,

Vahdet Deniz AKÇAOĞLU

“UYARI: Bu çalışmada yer alan görüşler, yazarın kendi görüşleri olup, çalıştığı kurumun görüşlerini yansıtmamaktadır. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amacıyla yayımlanmış olup, herhangi bir hukuki görüş, yönlendirme ve tavsiye içermemektedir. Ayrıca, bilgiler yazının hazırlandığı tarihteki mevzuat göz önünde bulundurularak verilmiş olup, yazı içeriği aradan geçen zaman içerisinde mevzuat değişiklikleri ve ilgili kurumların konu hakkındaki görüşleri çerçevesinde güncelliğini yitirmiş olabilir.”