Gerçek Kişilerin Günlük 100.000 USD ve Üzeri Döviz Alımlarının Ertesi Gün Valörlü Olarak Yapılması
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) 20.05.2019 tarih ve 8374 sayılı Kararı ile, 21.05.2019 tarihinden itibaren; gerçek kişilerin günlük 100.000 USD ve üzerinde (veya diğer döviz cinslerinde buna denk gelen tutar) döviz (efektif dahil) alım işlemlerinde dövizin ilgilinin hesabına aktarılmasının ve/veya kullanımına açılmasının/fiziki teslimatının bir iş günü valörlü olarak gerçekleştirilmesini kararlaştırdı.
Söz konusu kural sadece gerçek kişilerin –bankadan- döviz alımları için geçerli, gerçek kişilerin –bankaya- döviz satımı ise bu kural kapsamında bulunmuyor.
Bu çerçevede, söz konusu Karara ilişkin sıkça sorulan sorular, BDDK’nın konu ile ilgili yaptığı açıklamalar çerçevesinde aşağıda yer alıyor:
[wpmem_logged_out] (Yazının bundan sonraki kısmı sadece “BANKACI” kategorisindeki site üyeleri tarafından görüntülenebilir. Siteye Bankacı rolü ile üye iseniz üye girişi yaptıktan sonra yazı görünür hale gelecektir. “BANKACI” kategorisine banka uzantılı e-posta adresinizle üye olabilirsiniz. Üyelik koşullarını öğrenmek ve üyelik oluşturmak için “Üyelik” sayfasını ziyaret edebilirsiniz) [/wpmem_logged_out] [wpmem_logged_in role= bankaci,editor,administrator]
Sadece Gerçek Kişilerin Döviz ve Efektif Alım İşlemleri Karar Kapsamında Bulunuyor
BDDK Karar ile ilgili 21.05.2019 tarihinde yaptığı basın açıklamasında, bahsekonu Karar’ın sadece gerçek kişilerin gün içinde satın alacağı 100.000 USD ve üzerinde (veya diğer döviz cinslerinde buna denk gelen tutar) döviz (efektif dahil) alım işlemlerini kapsadığını; reel döviz talebi olan tüzel kişilere ve 100.000 USD’den (veya diğer döviz cinslerinde buna denk gelen tutar) az efektif dahil döviz talebi olan gerçek kişilere yönelik hiçbir kısıtlama içermediğini teyit etti.
Diğer bir ifadeyle, tüzel kişiler aynı gün valörlü döviz alımı ve satımı yapmaya devam edebilecek. Yine gerçek kişilerin 100.000 USD’den az efektif dahil döviz taleplerinin aynı gün valörlü olarak karşılanmasında sakınca bulunmuyor.
Gün İçerisinde Parçalı veya Tek Seferde 100.000 USD ve Üzeri Döviz Alımlarında İzlenecek Yol
Türkiye Bankalar Birliği (TBB)’nin, Karar’ın uygulanmasına yönelik bankalar nezdinde oluşan tereddütler ile ilgili yaptığı 27.05.2019 tarihli başvuruya, BDDK’dan alınan 31.05.2019 tarihli cevap yazısında;
– TBB tarafından örnek olarak verilen işlemler çerçevesinde gerçek kişiler tarafından gün içinde bir defada 130.000 USD döviz veya efektif satın alınması durumunda tutarın tamamının ertesi iş günü kullanabileceği,
– 130.000 USD’nin gün içinde parçalı olarak satın alınması durumunda ise –örneğin gün içinde ilk önce 90.000 USD, daha sonra ise 40.000 USD daha satın alınması durumunda– ilk alınan 90.000 USD’nin müşteri tarafından kullanılmış olması halinde sadece 40.000 USD’nin ertesi iş günü kullanabileceği; ancak, bu kapsamda sürekli işlem yapan gerçek kişilerin müşterini tanı prensibi kapsamında takip edilmesinde fayda görüldüğü; bununla birlikte, daha önce alınan 90.000 USD kişinin hesabından çekilmemiş ise tamamının (90.000 USD+40.000 USD) ertesi iş günü kullanabileceğini belirtti.
Bu çerçevede, gerçek kişiler tarafından gün içinde parçalı veya tek seferde 100.000 USD ve üzerinde döviz veya efektif satın alınması durumunda tutarın tamamının bloke edilerek ertesi iş günü kullanıma açılması gerekiyor. Söz konusu döviz alımının parçalı olarak yapılması ve 100.000 USD altındaki tutarın hesaptan çekilmiş olması halinde ise sadece hesapta kalan tutara bloke konulması, ancak, bu kapsamdaki kişilerin takip edilerek anılan işlemleri sürekli tekrarlayan müşterilere aksiyon alınması gerekiyor.
BDDK’nın parçalı ve tek sefer yapılan döviz alımlarında izlenecek yol ile ilgili verdiği görüşler, Karar’ın uygulaması açısından biraz sürpriz oldu. Çünkü, Karar’ın gerçek kişilerin 100.000 USD’den az efektif dahil döviz taleplerinin aynı gün valörlü olarak karşılanmasını yasaklamadığı düşünülerek yapılan yorumlarda, ertesi gün valörlü olarak müşteri kullanımına sunulacak tutarın bir gerçek kişinin günlük alımlarının 99.999 USD’yi geçen kısmı olduğu yorumlanıyordu. Ancak, BDDK kişinin 100.000 USD ve üzeri döviz alımı yapması halinde tutarın tamamının ertesi gün valörlü olarak müşterinin kullanımına sunulacağı yorumunu yaptı.
Diğer taraftan, BDDK’nın yorumu 100.000 USD sınırına yaptığı parçalı döviz alımları ile ulaşan ve 100.000 USD sınırının altında yaptığı alımları hesabından çekmiş gerçek kişilerin, bu tutarı alarak hesabında bırakan müşterilere göre farklı uygulamaya tabi tutulması sonucunu doğuruyor. Ancak, burada da BDDK, bu kapsamdaki gerçek kişilerin müşterini tanı prensibi kapsamında takip edilerek gerekli aksiyonun alınmasını bankalardan bekliyor.
Türev İşlemler Bu Kapsamda Değerlendirilecek mi?
Alınan karar, sadece gerçek kişinin hesaptan veya kasadan TL karşılığı yaptığı spot döviz alım işlemlerini kapsıyor. Türev işlemler bu kapsamda değerlendirilmiyor.
Parite / Arbitraj İşlemleri Karar Kapsamında Değerlendirilecek midir?
Karar’ın uygulamasına ilişkin Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) tarafından BDDK’ya sorulan, döviz alımlarında gün içi kur farklılıkları nedeniyle 100.000 USD ve muadilinde referans kur ne olacaktır sorusuna BDDK tarafından verilen cevapta, yapılacak değerlendirmede Türk Lirası veya diğer yabancı paralar karşılığı satın alınan döviz tutarına bakılarak işlem tesis edilmesi gerektiği belirtildi.
Dolayısıyla 100.000 USD ve üzeri veya muadili döviz tutarını aşan parite / arbitraj işlemlerinin de karar kapsamında değerlendirilmesi gerekiyor.
100.000 USD ve üstü dövizi satın alıp bu dövizle vadeli hesap açmak isteyen müşterilere aynı gün valörlü vadeli döviz tevdiat hesabı açılabilir mi?
BDDK’nın 31.05.2019 tarihli yazısında verilen bilgiler çerçevesinde, 100.000 USD ve üstü dövizi satın alıp bu döviz ile vadeli hesap açmak isteyen müşteriler için aynı gün ödememe yapılmaması ve müşterinin kullanımına kapalı olması kaydıyla aynı gün valörlü hesap açılmasında bir sakınca bulunmadığı belirtildi.
Bu çerçevede, 100.000 USD ve üzerinde döviz satın alıp, bu döviz ile vadeli hesap açmak isteyen gerçek kişilere söz konusu tutarın aynı gün ödenmemesi ve tutarın müşterinin kullanımına kapalı olması kaydıyla aynı gün valörlü vadeli hesap açılmasında sakınca bulunmuyor. Bu durum 100.000 USD ve üzeri veya muadili döviz alımı yapan gerçek kişi müşterilerin söz konusu tutarla vadeli döviz tevdiat hesabı açmak istemeleri veya tutarı O/N mevduata bağlamak istemeleri durumunda aynı gün valör uygulanmasına imkan vererek faiz kaybına uğramalarını önlemiş oluyor.
Gerçek kişilerin ticari amaçlı gerçekleştirecekleri döviz alım işlemlerinde istisna olup olmadığı
TBB tarafından Karar’ın uygulamasına ilişkin sorulan bir soruda gerçek kişi tacirlerin ticari nitelikli hesaplarından gerçekleşen 100.000 USD ve üstü işlemlerin düzenleme kapsamı dışında olup olmadığı soruldu. BDDK tarafından verilen cevapta,
alınan kararın, sadece reel döviz ihtiyacı olmadığı düşünülen gerçek kişilerin gün içerisinde spekülatif amaçlı birden çok kez döviz alım-satımı yaparak piyasa yapısallarında meydana getirdiği gereksiz ve haksız bozulmayı önlemeyi amaçladığı belirtilerek tevsik edilmesi (belge, beyan veya bankaca uygun görülen başkaca yöntem) kaydıyla gerçek kişilerin ticari işlemleri nedeniyle veya bir yükümlülüğünü (çek ödemesi vs.) yerine getirmek amacıyla belirtilen tutarın üzerinde döviz alımı yapmalarının (Örneğin; bankaya olan borcunu ödemek amacıyla döviz alıyorsa) bu kararın kapsamına girmediği ifade edildi.
Bu çerçevede, gerçek kişilerin ticari işlemleri ve yurt dışı yerleşik gerçek kişilerin döviz kredilerinin anapara/faiz ödemelerini yapabilmelerini teminen yapılan 100.000 USD ve üzeri döviz satış işlemlerinde valör uygulanmayacak. Yine alınan karar, sadece gerçek kişilerin gün içinde satın alacağı döviz işlemlerini kapsadığından, gerçek kişilerin ticari işletmelerinin karar kapsamına girmediği netleştirilmiş oldu.
Ortak Hesaplar İçinde Uygulamada 100.000 USD Sınırı Dikkate Alınacak
TBB tarafından Karar’ın uygulamasına ilişkin sorulan bir soruda, ortak hesapların uygulamada nasıl dikkate alınacağının netleştirilmesi istenmişti. BDDK tarafından verilen cevapta, ortak hesaplarda da günlük 100.000 USD ve üzeri (veya diğer döviz cinslerinde buna denk gelen tutar) işlem gerçekleştirilmesi halinde dövizin ilgilinin hesabına aktarılmasının ve/veya kullanımına açılmasının 1 iş günü valörlü olarak gerçekleştirilmesi gerektiği belirtildi.
Dolayısıyla da ortak hesaplarda hesaba ortak olan gerçek kişi sayısına bakılmaksızın 100.000 USD ve üzeri döviz alımlarında valör uygulanması gerekiyor.
Bankaların Serbest Bölge Şubeleri aracılığıyla gerçekleştirecekleri İşlemler
TBB tarafından sorulan soruda, müşterilerin serbest bölge şubelerindeki hesaplarından yaptıkları işlemlerin 100.000 USD hesaplamasına dahil olup olmayacağı hususunun netleştirilmesi gerektiği belirtilmişti.
BDDK tarafından verilen cevapta, alınan kararın, serbest bölge şubeleri de dahil ülkemizde faaliyet gösteren bankalar nezdinde gerçekleştirilen işlemleri kapsadığı belirtildi. Bu çerçevede, bankaların serbest bölge şubeleri nezdinde gerçek kişilerce ticari faaliyetleri dışında yapılan 100.000 USD ve üzeri döviz veya efektif alımlarında dövizin ilgilinin hesabına aktarılmasının ve/veya kullanımına açılmasının 1 iş günü valörlü olarak gerçekleştirilmesi gerekiyor.
Mesai Saati dışında, hafta sonu veya resmi tatillerde yapılan işlemlere t + 2 valörü uygulanacak
Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) tarafından sorulan bir soruda, internet ya da mobil şubede gece saat 23:00’de yapılan döviz alım işleminin valörünün ne zaman olacağı sorulmuştu.
BDDK tarafından verilen cevapta, mesai saatinden sonra yapılan işlemlerin bir gün sonra yapıldığının varsayılacağı; bu kapsamda, mesai saati ile 00.00 arasında yapılan işlemlerin bir gün sonra yapıldığının varsayılacağı ve bir iş günü sonra (t+2) serbest kullanıma bırakılabileceği belirtildi. Bu çerçevede, mesai saati dışında (saat 18:00’den sonra yapılan işlemler) ile hafta sonu ve resmi tatillerde yapılan işlemlerin takip eden ilk işgünü yapılmış sayılması ve üzerine 1 işgünü valör eklenerek müşterinin kullanımına sunulması gerekiyor.
Son olarak valör uygulamasında işlemlerin muhasebesinin nasıl gerçekleşeceği de bir soru olarak akla gelebilir. TBB’nin BDDK’ya yönelttiği sorular arasında bu duruma özgü bir soru bulunmasa da, BDDK, “swap işlemlerinin muhasebeleştirilmesi” konulu 12 Ocak 2011 tarihli bir yazısında verdiği görüşte, para swabı işlemlerinin başlangıç aşamasında gerçekleştirilen para değişimi işlemlerinin valörlü olarak yapılması halinde valör tarihine kadar bilanço dışında cayılamaz taahhütler hesabında izlenmesi gerektiğini bildirmişti.
Bu çerçevede, BDDK’nın 8374 sayılı Kararı kapsamındaki işlemin de bir iş günü valörlü olduğu düşünülerek ilk planda valör tarihine kadar cayılamaz taahhütler hesabında izlenebileceği düşünülse de, bu işlemlerde para değişimi işleminin derhal yapıldığı, ancak işlemin döviz teslimi bacağının ertesi iş günü gerçekleştiği düşünülerek alınan döviz tutarının gerçek kişinin döviz tevdiat hesabına aktarılarak valör tarihine kadar bloke edilmesi ve valör tarihinde müşterinin serbest kullanımına bırakılması daha tutarlı bir muhasebe olarak görünüyor.
Sonuç olarak BDDK’nın, TBB’nin 27.05.2019 tarihli başvurusuna cevaben düzenlediği 31.05.2019 tarihli yazısı Karar kapsamındaki uygulamanın açıklığa kavuşturulması açısından faydalı oldu.
Saygılarımızla,
BDDK’NIN GERÇEK KİŞİLERİN DÖVİZ ALIŞLARI KONULU 20.05.2019 TARİHLİ YAZISI İÇERİĞİ 20.05.2019 TARİH VE 8374 SAYILI KARARI
Loading...
Reload document BDDK’NIN 21.05.2019 TARİHLİ BASIN AÇIKLAMASI
Loading...
TBB’NİN BDDK’YA HİTABEN DÜZENLEDİĞİ 27.05.2019 TARİHLİ BAŞVURU YAZISI
Loading...
BDDK’NIN 31.05.2019 TARİHLİ CEVAP YAZISI EKİ SORU CEVAP DÖKÜMANI
“UYARI: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amacıyla yayımlanmış olup, herhangi bir hukuki görüş, yönlendirme ve tavsiye içermemektedir. Ayrıca, bilgiler yazının hazırlandığı tarihteki mevzuat göz önünde bulundurularak verilmiş olup, yazı içeriği aradan geçen zaman içerisinde mevzuat değişiklikleri ve ilgili kurumların konu hakkındaki görüşleri çerçevesinde güncelliğini yitirmiş olabilir.”