33- MASAK Mevzuatına Göre Sürekli İş İlişkisi Kurulmaksızın Yapılan Müşteri İşlemlerinde Yapılacak Kimlik Tespitinin Sürekli İş İlişkisi Kurulan İşlemlerde Yapılan Kimlik Tespitine Göre Farklılıkları Nelerdir?

10.12.2007 tarihli ve 2007/13012 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik (Tedbirler Yönetmeliği)’in 3 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (i) bendinde sürekli iş ilişkisi, yükümlü ile müşteri arasında hesap açılması, kredi veya kredi kartı verilmesi, kiralık kasa, finansman, faktoring, finansal kiralama, hayat sigortası veya bireysel emeklilik gibi hizmetler nedeniyle kurulan, niteliği itibarıyla devamlılık unsuru taşıyan iş ilişkisi olarak tanımlanmıştır.

Tedbirler Yönetmeliği’nin muhtelif maddelerinde sürekli iş ilişkisi kurularak yapılacak müşteri işlemlerinde gerçekleştirilecek kimlik tespitinde müşteriden alınan adres bilgisinin teyidi gibi ilave yükümlülükler getirilmiştir. Bu çerçevede, sürekli iş ilişkisi kurulmaksızın yapılan müşteri işlemlerinde (bankalarda hesap açılışı yapılmaksızın, kredi, kredi kartı verilmeksizin gişeden yapılan tek seferlik müşteri işlemlerinde) gerçekleştirilecek kimlik tespitinin hesap açılışlarında yapılan kimlik tespitinden temel farklılıkları aşağıdaki gibi sıralanabilecektir:

1- Sürekli iş ilişkisi tesisi olmadan yapılan müşteri işlemlerinde, iş ilişkisinin amacı ve mahiyeti hakkında bilgi alınması zorunluluğu bulunmamaktadır (md. 5/3).

2- Sürekli iş ilişkisi tesisi olmadan gerçek kişilerce yapılan müşteri işlemlerinde, beyan edilen adresin teyit edilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Gerçek kişilerin hesaba bağlı olmadan yaptıkları üçüncü şahıs işlemlerinde adresin beyanı yeterli görülmektedir (md. 6/3).

3-  Sürekli iş ilişkisi tesisi olmadan tüzel kişilerce yapılan müşteri işlemlerinde, ilgili ticaret sicil memurluğu kayıtlarına başvurmak veya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin veri tabanından sorgulama yapmak suretiyle tüzel kişinin bankaya sunduğu tescil belgelerinde yer alan bilgilerin güncelliğinin ve doğruluğunun teyit edilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır (Tüzel kişilere hesap açılışı yapıldığında söz konusu tescil belgelerinin ilgili kayıtlardan teyit edilmesi zorunluluğu vardır md. 7/5).

4- Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerle sürekli iş ilişkisi tesisi olmadan yapılan işlemlerde, gerçek faydalanıcının tespitine yönelik olarak tüzel kişiliğin % 25’i aşan hisseye sahip gerçek ve tüzel kişi ortaklarının kimlik tespitinin yapılması yükümlülüğü bulunmamaktadır (md. 17/A/2 ve md. 17/A/7).

5- Diğer tüzel kişiler (ticaret siciline kayıtlı olmayan) ile tüzel kişiliği olmayan teşekküllerle sürekli iş ilişkisi tesisi olmadan yapılan işlemlerde, bu tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan teşekkülleri nihai olarak kontrolünde bulunduran gerçek kişi ya da kişilerin ortaya çıkarılması için gerekli tedbirler alınması (gerçek faydalanıcının tespit edilmesi) yükümlülüğü bulunmamaktadır (md. 17/A/5).

6- Sürekli iş ilişkisi kurulmadan yapılan üçüncü şahıs müşteri işlemlerinde, müşteriler tarafından gerçekleştirilen işlemlerin; müşterilerin mesleği, ticari faaliyetleri, iş geçmişi, mali durumu, risk profili ve fon kaynaklarına dair bilgiler ile uyumlu olup olmadığının devamlı olarak izlenmesi ve müşteriler hakkındaki bilgi, belge ve kayıtların güncel tutulması zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, hesaba bağlı olmadan yapılan bu tip üçüncü şahıs işlemlerinde (sürekli iş ilişkisi dışında gerçekleştirilen işlemlerin) risk temelli yaklaşımla izlenmesi yükümlülüğü bulunmaktadır (md.19).