30-Gerçek ve Tüzel Kişilerin Bankalarda Yardım Toplamak İçin Açtırdıkları Hesaplarda İzin Aranması Gerekmekte midir?

2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun “İzin alma zorunluluğu” başlıklı 6 ncı maddesi,

İzin alma zorunluğu:

Madde 6 – Kişiler ve kuruluşlar, yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamazlar. Ancak, kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almadan yardım toplayabilecekleri, İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenip ilan edilir.

İzin alınmadan girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik kuvvetlerince derhal menedilir ve sorumlular hakkında kovuşturma yapılır.

hükmünü amirdir. Aynı Kanun’un “kapsam”, “yardım toplayabilecek olanlar” ve “izin vermeye yetkili makamlar”a ilişkin maddeleri de aşağıda yer aldığı şekildedir:

Kapsam

Madde 2 – Bu Kanun; yardım toplamaya yetkili kişi ve kuruluşların, amaçlarına ve kamu yararına uygun olarak, yardım toplama faaliyetlerine ait esasları kapsar.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin kendi bünyesi içerisindeki yardım toplama faaliyetleri ile dernekler, sendikalar ve bunların üst kuruluşlarına, spor kulüplerine, mesleki kuruluşlara ve bağış kabulüne yetkili vakıflara kendi statülerine göre üyeleri ve diğer kişiler tarafından yapılacak bağış ve yardımlarla bunların öz kaynaklarından sağlayacakları gelirler, bu Kanunun kapsamı dışındadır.

Yardım toplayabilecek olanlar:

Madde 3 – Kamu yararına uygun olarak, amaçlarını gerçekleştirmek, muhtaç kişilere yardım sağlamak ve kamu hizmetlerinden bir veya birkaçını gerçekleştirmek veya destek olmak üzere gerçek kişiler, dernekler, kurumlar, vakıflar, spor kulüpleri, gazete ve dergiler yardım toplayabilirler.

…

İzin vermeye yetkili makamlar:

Madde 7 – Yardım toplama faaliyeti bir ilin birden fazla ilçesini kapsıyorsa o ilin valisinden, bir ilçenin sınırları içinde ise o ilçenin kaymakamından izin alınır. Yardım toplama faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa yardım toplama faaliyetine girişecek gerçek veya tüzel kişilerin yerleşim yerinin bulunduğu ilin valisinden izin alınır ve izni veren valilik tarafından ilgili valiliklere ve İçişleri Bakanlığına bilgi verilir. Yardım toplama faaliyetleriyle ilgili işlemler dernekler birimlerince yürütülür.

Bu çerçevede, Bakanlar Kurulu’nca belirlenip ilan edilen kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflar (bu liste https://www.dernekler.gov.tr adresinden temin edilebilir) dışındaki kişilerin yardım toplama faaliyetleri izne tabi olup, bankalarca bu izin aranılmadan gerçek veya tüzel kişilere yardım toplama amaçlı hesap açılmaması gerekmektedir.

Bu konuda, İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığı’nın Türkiye Bankalar Birliği (TBB)’ni muhatap 25.05.2006 tarihli ve 760 sayılı yazısında, Yardım Toplama Kanunu’nun “İzin Alma Zorunluluğu” başlıklı 6’ncı maddesinde Bakanlar Kurulu’nca belirlenip ilan edilenler dışında kişiler ve kuruluşların yetkili makamlardan izin almadan yardım toplayamayacağı hükmünün bulunduğu, bu nedenle yardım toplama faaliyeti için mülki idare amirliğince verilen izin belgesi alınmadan yardım toplama kampanyasında kullanılmak üzere bankalarca hesap açılmaması gerektiği belirtilmiştir.

Yine, İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığı’nın TBB’yi muhatap 29.01.2007 tarihli ve 258 sayılı yazısında; 2860 Sayılı Yardım Toplama Kanunu’nun 6’ncı maddesinden hareketle, şehit, vatan, yoksul, engelli v.b. isimler altında genelde yeni kurulan derneklerin bankalarda açmış oldukları hesapların incelenerek, ülkenin değişik kesimlerinden para akışının sağlandığının tespit edilmesi halinde, anılan Kanun’un 5’inci maddesi uyarınca yardım toplama izni almakla yükümlü oldukları ilin İl Dernekler Müdürlüğü ile bağlantı kurularak yardım toplama izinlerinin bulunup bulunmadığının teyit edilmesi, yardım toplama izinlerinin bulunmaması halinde aynı Kanun’un 6’ncı maddesi uyarınca güvenlik kuvvetlerine bildirilmesi, banka hesaplarına bloke konulması ve ilgili İl Dernekler Müdürlüğüne bilgi verilmesinin yerinde olacağı belirtilmiştir.

Yine İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığı’nın, TBB’yi muhatap 02.05.2005 tarihli ve 634 sayılı yazısında;

“Bilindiği üzere, 5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun yurt dışından yardım alınması başlıklı 21. maddesi, “Dernekler mülki idare amirliğine önceden bildirimde bulunmak şartıyla yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan ayni veya nakdi yardım alabilirler. Bildirimin şekli ve içeriği yönetmelikle düzenlenir. Nakdi yardımların bankalar aracılığıyla alınması zorunludur.” hükmüne amirdir. 

Ayrıca, 31.3.2005 tarih ve 25772 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Dernekler Yönetmeliğinin Yurt Dışından Yardım Alma başlıklı 4. bölümünün 18. maddesi; “Dernekler ve vakıflar, mülki idare amirliğine önceden bildirimde bulunmak şartıyla yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan ayni ve nakdi yardım alabilirler. Nakdi yardımların bankalar aracılığıyla alınması ve kullanılmadan önce bildirim şartının yerine getirilmesi zorunludur” hükmüne,

19. maddesi; “Yurt dışından yardım alacak olan dernek veya vakıflar EK-4’te belirtilen Yurt Dışından Yardım Alma Bildirimini iki nüsha olarak doldurup mülki idare amirliğine bildirimde bulunurlar. Bildirimlerin mülki idare amirliği tarafından onaylı bir örneği ilgili bankaya verilmek üzere başvuru sahibine verilir.” hükmüne amirdir.

Yukarıdaki düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yurt dışından yapılan nakdi yardımlar, yardımı alacak dernek veya vakıf tarafından mülki idare amirliğine bildirimde bulunulması ve bildirimde bulunduklarına dair formun onaylı örneğinin bankalara ibraz edilmesi kaydıyla alınabilecektir.

Bu nedenle ülkemizde faaliyette bulunan dernek veya vakıfların hesaplarına yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlar ile ülkemizde faaliyet gösteren yabancı kurum ve kuruluşlardan (elçilikler, Dünya Bankası, AB vb) nakdi yardım gelmesi halinde mülki idare amirliğinden alınan ve örneği ekte yer alan “Yurt Dışından Yardım Alma Bildirim Formu” bankaya ibraz edilmeden bankalarca parayı kullanma yetkisi verilmemesi gerekmektedir.”

denilmiştir.

Bu çerçevede, gerçek ve tüzel kişilerin yardım toplama amaçlı açtıkları hesaplarda mülki idare amirinin izninin aranılması; yardım toplama amaçlı kullanıldığından şüphelenilen ve herhangi bir izni bulunmayan hesapların 2860 sayılı Kanun uyarınca güvenlik kuvvetlerine bildirilmesi ve; vakıf ve dernekler adına yurt dışındaki kişi ve kuruluşlardan nakdi yardım gelmesi halinde, gelen yardım kullandırılmadan önce mülki idare amirliğince onaylı formun aranması gerektiği anlaşılmaktadır.