23- Sigorta ve Emeklilik Şirketlerinin Bankalar Nezdindeki Mevduatlarına Hazine Müsteşarlığı Adına Teminat Amacıyla Bloke Konulabilir mi?

Bilindiği üzere 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 61 inci maddesi uyarınca 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun rehinlere ve hapis hakkına, 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun alacağın devir ve temlikine, takasa dair hükümleri ile diğer kanunların verdiği yetkiler ve koyduğu yükümlülükler saklı kalmak şartıyla mevduat ve katılım fonu sahiplerinin mevduatlarını geri alma hakları hiçbir suretle sınırlandırılamamaktadır.

BDDK bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak Türkiye Bankalar Birliği (TBB)’ne gönderdiği 07.03.2013 tarihli ve 6151 sayılı yazısında; müşterilerin bankalar nezdindeki mevduat ve katılım fonu hesaplarına usulsüz ve kanuna uygun olmayan şekilde bloke konulmaması ve müşterilerin geri alma haklarının mesnetsiz yere sınırlandırılmaması yönünde uyarı yapmıştır.

Öte yandan, bankalara zaman zaman sigorta ve emeklilik şirketleri tarafından banka nezdinde açtırdıkları mevduat hesaplarına Hazine Müsteşarlığı adına bloke konulması yönünde talepler gelmektedir. Bu taleplerin Bankacılık Kanunu’nun 61 inci madde si kapsamında yerine getirilebilir bir talep olup olmadığı banka personeli nezdinde tereddüt yaratabilmektedir.

Hemen belirtmek gerekir ki sigorta ve emeklilik şirketlerinden gelen bu talepler Bankacılık Kanunu’nun 61 inci maddesinde saklı tutulan diğer kanunların verdiği yetkiler ve koyduğu yükümlülükler çerçevesinde yerine getirilebilir bir taleptir.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerinin verdiği yetki uyarınca 07.08.2007 tarihli ve 26606 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “SİGORTA VE REASÜRANS İLE EMEKLİLİK ŞİRKETLERİNİN MALİ BÜNYELERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK” (Yönetmelik)’in 4 üncü maddesinde sigorta şirketleri ile hayat ve ferdi kaza branşında faaliyet gösteren emeklilik şirketleri Türkiye’de akdetmiş oldukları sigorta sözleşmelerinden doğan taahhütleriyle orantılı olarak teminat tesis etmek zorunda tutulmuştur.

Aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sigorta şirketleri ile hayat ve ferdi kaza branşında faaliyet gösteren emeklilik şirketleri tarafından, TL veya TCMB’ce alım satım konusu yapılan dövizler üzerinden açılan vadeli ve vadesiz mevduatlar teminat olarak kabul edilebilecek kıymetler arasında sayılmıştır.

Yönetmeliğin 7 nci maddesinde ise;

– Teminat olarak gösterilen Türk Lirası ve dövizler ile finansal varlıkların, Türkiye’de faaliyet gösteren bankaların Türkiye’de bulunan şubeleri nezdinde Müsteşarlık adına bloke edileceği,

– Blokajın, kamu bankaları hariç olmak üzere, sigorta ve emeklilik şirketi ile aynı topluluk ilişkisi içinde bulunan finansal kuruluşlarda tesis edilemeyeceği,

– Müsteşarlığın, nezdinde bloke edilen kıymetleri Kanun veya bu Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak tesis amacı dışında kullandığı veya işleme tabi tuttuğu saptanan bankaları, blokaj tesis edilecek bankalar arasından çıkaracağı ve bu bankalar nezdindeki bloke kıymetleri diğer bankalara aktaracağı,

– Teminatların Müsteşarlığın izni olmaksızın hiçbir surette iade olunamayacağı,

– Tasfiye veya iflas halinde olan şirketler hariç; teminatların eş değer bir kıymetle değiştirilmelerinde, teminatlar arasında aktarma yapılmasında ve söz konusu kıymetlerin bankalar veya şubeler arasındaki naklinde Müsteşarlık izni aranmayacağı,

– Şirketlerin, teminatlarla ilgili yaptıkları işlemlere ilişkin hazırlayacakları raporu sermaye yeterliliği hesaplama dönemlerini takip eden iki ay içerisinde Müsteşarlığa iletmekle yükümlü oldukları

düzenlenmiştir.

Bu çerçevede, sigorta ve emeklilik şirketlerinin bankalar nezdindeki mevduatlarına ilgili şirketlerin talebi üzerine Hazine Müsteşarlığı adına bloke uygulanabilecektir. Yönetmeliğin 7 nci maddesinin 8 inci fıkrası uyarınca bu teminatların eş değer bir kıymetle değiştirilmelerinde, teminatlar arasında aktarma yapılmasında ve söz konusu kıymetlerin bankalar veya şubeler arasındaki naklinde Müsteşarlık izni aranmasına gerek bulunmamakla birlikte, bloke işlemini yapan bankaların söz konusu blokajların çözümünde ilgili şirketlerden bu yönde bir talimat almalarının (EFT edilecek tutarın diğer bankada Hazine Müşteşarlığı adına blokeye alınacağına dair) ve ilgili EFT açıklamasında da “Hazine Müşteşarlığı adına bloke tutarı” şeklinde bir ibareye yer vermelerinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

SİGORTA VE REASÜRANS İLE EMEKLİLİK ŞİRKETLERİNİN MALİ BÜNYELERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK (YÖNETMELİK’TE 23.08.2015 TARİHİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLERİN İŞLENDİĞİ HALİ)