EDPB’den Üç Yeni Rehber; Anonimleştirme, Web Kazıma ve Blokzincir
Avrupa Veri Koruma Kurulu (EDPB), 8 Temmuz 2026 tarihli genel kurul toplantısında anonimleştirmeye ilişkin yeni rehber taslağını, üretken yapay zekâ kapsamında web kazıma faaliyetlerine ilişkin rehber taslağını kamuoyu görüşüne açarken, blokzincir teknolojilerinde kişisel veri işlenmesine ilişkin rehberin nihai versiyonunu da kabul etti.
Üç rehber birlikte değerlendirildiğinde EPDB’nin mevcut alanlarda yeni yaklaşımlar benimsemeye çalıştığı, öte yandan gelişen teknolojilere ilişkin yeni standartlar koymaya çalıştığı söylenebilir. Şöyle ki;
Anonimleştirme Rehberi
EDPB’nin kamuoyu görüşüne açtığı anonimleştirme rehberi, “anonim veri” kavramına ilişkin bugüne kadar olandan biraz farklı bir çerçeve sunmaya çalışıyor. Rehber, özellikle Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın EDPS v. SRB (C-413/23 P) kararı ve diğer içtihatları ışığında, bir verinin anonim olup olmadığının her zaman mutlak değil, ilgili veri sorumlusunun bulunduğu bağlam ve makul olarak kullanılabilecek araçlar dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Ayrıca kuruluşların anonimleştirmenin başarıyla gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini değerlendirebilmeleri için pratik bir çerçeve sunuyor. Bu çerçevede veri setleri; (i) tek bir kaydın izole edilememesi (no record isolation), (ii) farklı veri setleriyle ilişkilendirilememesi (no linkage) ve (iii) belirli bir kişi hakkında çıkarım yapılamaması (no inference) olmak üzere üç kriter bakımından test ediliyor.
EDPB’ye göre bu üç kriterin kümülatif şekilde sağlanması halinde veriler güvenli şekilde anonim kabul edilebilir; aksi durumda ise ilave değerlendirme yapılması gerekiyor.
Üretken Yapay Zekâ İçin Web Kazıma Rehberi
EDPB, üretken yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi amacıyla gerçekleştirilen web scraping (“web kazıma“) faaliyetlerine ilişkin rehber taslağını da kamuoyu görüşüne açtı. Kurul, web kazımanın çoğu zaman bireylerin farkında olmadan gerçekleştirilen büyük ölçekli otomatik veri toplama faaliyetleri olduğunu ve bu nedenle kişisel verilerin korunması bakımından önemli riskler doğurabileceğini vurguluyor.
Rehber; web kazıma kapsamında kişisel veri işlendiği durumlarda kullanılabilecek hukuki dayanakları ve özel nitelikli kişisel verilerin hangi koşullarda işlenebileceğini açıklığa kavuşturuyor. Ayrıca amaçla sınırlılık, şeffaflık, doğruluk ve veri minimizasyonu ilkelerine uyum bakımından veri sorumlularına yönelik beklentileri ortaya koyarken, yapay zekâ eğitiminde kullanılacak verilerin güvenilir kaynaklardan elde edilmesi, zaman damgasının kaydedilmesi ve eğitim öncesinde doğrulanması yönünde tavsiyelerde bulunuyor.
Rehber ayrıca web kazıma yapılırken bazen amaç özel nitelikli veri toplamak olmasa bile, bu tür verilerin tesadüfen veya kaçınılmaz şekilde toplanabilmesine ilişkin açıklamalar içeriyor.
Blokzincir Rehberi
EDPB, blokzincir teknolojileri aracılığıyla kişisel verilerin işlenmesine ilişkin rehberin nihai versiyonunu da kabul etti. Kamuoyu istişare sürecinin ardından nihai hale getirilen rehber, blokzincir kullanan kuruluşların GDPR’a uyum sağlamalarına yardımcı olmayı amaçlıyor. Bu kapsamda EDPB, farklı blokzincir mimarilerinin nasıl çalıştığını açıklıyor ve bu mimarilerin kişisel verilerin işlenmesi bakımından doğurabileceği farklı sonuçları değerlendiriyor.
Kurul ayrıca, paydaşlardan gelen görüşlerin nasıl değerlendirildiğini gösteren kamuoyu istişaresi raporunu ve taslak metinde yapılan değişiklikleri gösteren “track changes” versiyonunu da yayımladı.
EDPB’nin konuya ilişkin duyurusuna ulaşmak için tıklayınız.
..
